Share on facebook
Share on twitter
Share on whatsapp
Share on telegram

Tüm Yazılar

18 Temmuz 2021

Röportaj

Hat Sanatı ile nasıl tanıştınız?

-Hat Sanatı ile uzun yıllar önce tanıştım. Yani sanata başlamadan önceki yıllarda tanışmadan önce de hat sanatının nasıl zor bir sanat olduğunu duymuştum. Yani talebe derslere başlar uzun yıllar hocasından ders alır, daha sonra hocasının müsaadesiyle farklı derslere geçer. Öyle bir sanat olduğunu duymuştum ama Urfa’da yapıldığını bilmiyordum. Aradan birkaç yıl geçtikten sonra Balıklıgöl Rizvaniye Külliyesi’nde hat sanatının yapıldığını duydum. Burada hocamla Hattat Halil İbrahim Umuç ile tanıştım. Bismillah dedik derslere başladık. Yaklaşık 10 yıldır da sanatı devam ettirmeye çalışıyoruz. 

Hat Sanatı nedir, nasıl yapılır, kısaca bilgi verebilir misiniz?

  • Hat çizgi demektir. Bizim yapmış olduğumuz Hüsn-i Hat, güzel çizgi manasına geliyor. Hat sanatı Arap harflerden ağırlıklı bir şekilde zaten oradan gelmektedir. Arap sanatı derken aslında Türk İslam sanatları da içerisine karışmaktadır. İslam’ın resim heykel gibi sanatları tasvip etmemesinden dolayı Müslümanlar da hat sanatı ve tezhip ebru sanatı üzerinden ilerleme kat etmiş. Hat’ın en güzel yazılması da Osmanlı döneminde İstanbul’da yazılmıştır. Hat sanatı ağırlıklı olarak camilerde levhalar şeklinde yazılır, eski mezarlık kitabelerinde yazılır, bu şekilde hat sanatı uygulama alanları genişler. 

 

Peki, Hat Sanatının malzemeleri hakkında bize bilgi verebilir misiniz?

  • Hat sanatları genel itibariyle doğal malzemelerden yapılır.  Örneğin mesela kamış kalemimiz var, bu kamış kalemi bambudandır. Türkiye’de yetişen kamışlar da var. Türkiye’de yetişen kamışların içi boş olduğundan dolayı çok kullanışlı değil. Ağırlıklı olarak Hindistan ve Çin’den gelen bambu kalemler kullanılır. Mürekkebimiz doğal is mürekkebi. Duman isinden tamamen geleneksel olarak yapılıyor. İçine de ipek, doğal yeni ipek konulur. Mürekkep yere düştüğü zaman ve ya kalemi batırıp mürekkebi aldığımız Zaman kaleme fazla gelmesin diye bu şekilde içine ipek de yerleştirilir. Hat sanatında en önemli unsurlardan birisi de kâğıttır. Örneğin bu elimizdeki görmüş olduğunuz kâğıt çay suyuyla renklendirilmiş, çay demiyle demlendirilmiş kâğıt. Bu kâğıdı ilk önce alıyoruz biz renklendirdikten sonra nişastalı muhallebi kıvamına getiriyoruz, kâğıdın üzerine sürüyoruz. Daha sonra nişasta kuruduktan sonra yumurtanın akını ayırıyoruz. Yumurtanın akını ayırdıktan sonra şab dediğimiz taşa benzer malzeme ile yumurtayı çırpıyoruz. Yani yaklaşık yarım saat, kırk dakika çırptıktan sonra yumurta köpürür. Onu dinlenmeye bırakırız. 10 tane yumurtadan bir kâğıtlık sıvı elde edilir. Ondan sonra o sıvıyı kâğıdın üzerine süreriz. Tabii bunlar belli aralıklarla oluyor. Yani hepsi arka arkaya olmuyor. Hepsi kuruduktan sonra işlemlerin gerçekleşmesi lazım. Daha sonra son işlem olarak kağıdı parlatmak kalıyor. Eskiden doğal olarak kafa yağı kullanırlarmış. 
  • Mürekkep yalama sözünü duymuşsunuzdur. Bu Hattatların kullanmış olduğu bir sözdür. Hatalar yazılar tükürükle ıslatılarak giderilebilir. Yazı yazarken silgi kullanılmamaktadır. Silgi yerine  kazıma aletlerimiz bulunmaktadır. Onu kazıdığımız zaman bu işlem görmüş kâğıt zedelenmez. Bu şekilde hat levhası oluşturulmuş olur. 

 

Peki, Hat Sanatının incelikleri zorlukları nelerdir? Hangi safhalardan geçerken çok zorlanırsınız veya daha ince işçilik yaparsınız?

-Hat sanatı ölçü sanatıdır. Diğer sanatlarda olmayan bir ölçü vardır. Ölçü sanatı olduğundan dolayı bizim bütün harflerimiz incelik ister. Yani hiçbir harf ölçüsüz yapılamaz. Tamamen ölçüsüne uygundur. O yüzden göz ardı edilecek hiçbir ayrıntı yoktur. Tamamen detaylı bir şekilde çalışmak lazım. Noktanın dahi ölçüsü vardır. 

Peki, Hat Sanatıyla tanıştıktan sonra hayatınızda neler değişti, sizi nasıl etkiledi?

-Sanatla uğraşmanın tabii bir farkındalığı var. Hat sanatı sanatların geneline kıyasla  ağırlığı olan bir sanat dalıdır. Bu da sanatçısına da bir ağırlık yüklemesine neden olur. Hocalara saygıdan dolayı kendine çeki düzen vermek, konuşmaya dikkat etmek, ağzından yanlış bir kelam çıkmasın diye bir ağırlık oluştu üzerimde. Çok şükür şu an sağlam bir şekilde ilerliyoruz. Hayatımı tamamen değiştirdi diyebilirim 

 

Hamit Aytaç hakkında görüşlerinizi alabilir miyiz?

-Hamit Aytaç üstadımdır. Biz onun neslinden geliyoruz zaten. Hamit Aytaç’ın talebesi olan Hasan Çelebi, Hasan Çelebi’nin talebesi olan Mehmet Neviş, Mehmet Neviş’in talebesi olan Hattat Halil İbrahim Umuç’un talebesiyiz biz. O yüzden o bizim üstadımız, pirimiz. Harf inkılabı yapıldığı zaman kalemi bırakmayan üstadlardandır. Nice hattatlar kalemi bırakmışlardır o zamanlarda ancak kendisi kalemi bırakmamıştır. Günümüzde olan hattatların hemen hemen hepsinin hocasıdır. 

Peki, Hat Sanatı açısından ulusal çapta bir konferans demeç ve ya toplanma şeyleri oluyor mu mesela fuarlar oluyor mu?

-Türkiye’de yapılıyor. Ancak katılmak daha kısmet olmadı. Biz de yerelde bunları yapıyoruz elimizden geldiğince konferanslara davet edildiğimiz yerlere gidip hat sanatını anlatıyoruz. Türkiye’de meşhur hat sanatında ilerlemiş üstatlar var. Yurtdışına çok gidip gelirler bu işlerin seminerlerini verirler. Şu anda internet üzerinden de bu şekilde dersler de var.

 

Son olarak Hatla uğraşmak isteyenlere tavsiyeleriniz neler olur?

-Hatla uğraşmak isteyenlere mutlaka uğraşmalarını tavsiye ederim. Tabii bu hat sanatı herkese nasip olacak bir sanat değil çünkü yetenek meselesi. Kişinin bir sanatla uğraşması lazım. Yeteneği varsa hatla uğraşmasını tavsiye ederim. Ama yeteneği buna yönelik değilse farklı bir geleneksel sanatla uğraşmasını tavsiye ederim çünkü gerçekten önemli bir iş. Kişiyi toplumun nezdinde önemli bir konuma getirir, arkadaşları nezdinde bir konuma getirir. Hz. Ali’nin bir sözü vardır: “Hat sanatıyla uğraşın. Eğer zenginsen senin için bir süstür, eğer ihtiyaç sahibiysen senin için bir gelir kapısı olabilir, hiçbir şey değilse de arkadaşların arasında bir adım öndesindir.”

Erkam Kaya ve İbrahim Gündoğdu

5 1 vote
Article Rating
Subscribe
Bildir
guest
0 Yorum
Inline Feedbacks
View all comments
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x
Araç çubuğuna atla